Plan een kennismaking EN

Kennisbank › Phishing

Phishing test uitvoeren: stappenplan en valkuilen

Laatst bijgewerkt

Een phishing test bij uw eigen medewerkers is snel bedacht, maar er gaat ook snel iets mis: een boze ondernemingsraad, een IT-afdeling die alarm slaat, of een rapport waar niemand iets mee kan. Dit stappenplan helpt u een phishing test zo uit te voeren dat hij iets oplevert, en zegt per stap waar de valkuilen zitten.

Eerst: wat wilt u weten?

Een phishing test is een meting. Bepaal daarom vooraf welke vraag u wilt beantwoorden. Wilt u een nulmeting voor de hele organisatie? Wilt u weten of de financiƫle afdeling CEO-fraude herkent? Of wilt u laten zien dat een training effect had? De vraag bepaalt de doelgroep, het scenario en hoe u het rapport leest.

Kijk niet alleen naar wie klikt. Een goede phishing test meet drie dingen: wie klikt, wie daarna gegevens invult en wie de e-mail meldt. Het meldpercentage is het cijfer dat u op termijn wilt zien stijgen. Meer over wat een test meet staat op de pagina phishing test voor medewerkers.

Stappenplan: een phishing test in 8 stappen

  1. Doel en doelgroep vastleggen. Schrijf in een paar zinnen op wat u wilt meten, bij wie en wanneer. Neem de directie mee in de doelgroep: bestuurders zijn een geliefd doelwit van CEO-fraude.
  2. Toestemming regelen. Laat de directie of een andere bevoegde persoon schriftelijk akkoord geven. Heeft uw organisatie een ondernemingsraad, betrek die dan vooraf: een regeling die geschikt is om gedrag van medewerkers waar te nemen, valt onder het instemmingsrecht (artikel 27 lid 1 onder l, Wet op de ondernemingsraden).
  3. Privacy regelen. De resultaten zijn persoonsgegevens. Leg vast welke gegevens u bewaart, hoe lang en wie ze ziet. Werkt u met een externe partij, sluit dan een verwerkersovereenkomst (artikel 28 AVG).
  4. IT en meldpunt informeren. Laat uw ICT-afdeling of ICT-leverancier de verzendadressen op de lijst zetten, zodat de e-mails aankomen. Spreek af wie weet dat de test loopt, zodat een melding niet uitmondt in een echte incidentaanpak. Zorg ook dat medewerkers weten waar ze een verdachte e-mail kunnen melden.
  5. Scenario kiezen. Kies een e-mail die past bij wat uw medewerkers echt ontvangen: een pakketbericht, een melding van Microsoft 365, een factuur. Begin niet met het moeilijkste scenario; een nulmeting moet herkenbaar zijn.
  6. Landingspagina met leermoment maken. Wie klikt, komt op een pagina die uitlegt dat het een test was en waar de e-mail aan te herkennen was. Kort, vriendelijk en zonder verwijt.
  7. Gespreid versturen. Verstuur de e-mails over 2 tot 4 weken, niet allemaal tegelijk. Anders waarschuwen collega's elkaar bij de koffieautomaat en meet u vooral hoe snel een gerucht gaat.
  8. Rapporteren en opvolgen. Maak een rapport per afdeling met klik-, invul- en meldpercentage, bespreek het met de directie en geef medewerkers een vervolg, bijvoorbeeld een korte phishing training. Plan direct de herhaling: pas een tweede meting laat zien of er iets veranderd is.

De valkuilen bij een phishing test

  • Alleen naar het klikpercentage kijken. Een laag klikpercentage met niemand die meldt, is zwakker dan een iets hoger klikpercentage met snelle meldingen.
  • Namen noemen. Wie medewerkers aanspreekt op een klik, leert ze vooral om niets meer te melden. Rapporteer per afdeling.
  • IT niet inlichten. Dan worden de e-mails tegengehouden, of start er een echte incidentaanpak die tijd en vertrouwen kost.
  • Openen als resultaat tellen. Mailprogramma's laden plaatjes automatisch of helemaal niet. Een openpercentage zegt daardoor weinig.
  • Klikken van scanners meetellen. Beveiligingsfilters van mailservers openen links soms automatisch om ze te controleren. Kijk bij opvallend snelle klikken, vlak na verzending, of het om een scanner gaat.
  • Thema's die te ver gaan. Een nep-bonus, een ontslagbericht of een bericht over de gezondheid van een collega werkt goed, maar beschadigt het vertrouwen. Kies scenario's die u na afloop zonder schaamte kunt uitleggen.
  • Eenmalig testen. Een losse meting is een momentopname. Zonder herhaling weet u niet of de uitleg en training effect hebben.

Zelf doen of uitbesteden?

Een phishing test kunt u zelf uitvoeren, als u tijd heeft voor de techniek (verzenden, een landingspagina, meten), de juridische voorbereiding en het rapport. Wie dat liever niet zelf doet, kan het uitbesteden. Lumyo verzorgt de hele phishing simulatie: toestemming, scenario's, uitvoering, rapport en opvolging, voor vaste prijzen. Wat dat kost leest u bij de kosten van security awareness training.

Valt uw organisatie onder NIS2? Dan moeten bestuurders zelf een cybersecuritytraining volgen. Lees wat dat betekent in NIS2 en de opleidingsplicht voor bestuurders.

Veelgestelde vragen over het uitvoeren van een phishing test

Heeft de ondernemingsraad iets te zeggen over een phishing test?

Vaak wel. Een phishing test registreert het gedrag van medewerkers. Een regeling die geschikt is om gedrag of prestaties van medewerkers waar te nemen of te controleren, valt onder het instemmingsrecht van de ondernemingsraad (artikel 27 lid 1 onder l van de Wet op de ondernemingsraden). Heeft uw organisatie een OR, betrek die dan vooraf.

Mag ik namen van medewerkers die klikken delen met hun leidinggevende?

Dat raden wij af. De resultaten zijn persoonsgegevens, dus de AVG vraagt om zo weinig mogelijk herleidbare gegevens. Rapporteer per afdeling en geef herleidbare resultaten alleen aan de contactpersoon die u vooraf aanwijst.

Hoe lang duurt een phishing test?

Reken op 2 tot 4 weken waarin de e-mails gespreid worden verstuurd, plus een paar weken voorbereiding voor toestemming, scenario en afstemming met IT.