Blog › Bankhelpdeskfraude: ASN-klant krijgt 33.500 euro niet vergoed
Bankhelpdeskfraude: ASN-klant krijgt 33.500 euro niet vergoed
Gepubliceerd
Een ASN-klant raakte 33.500 euro kwijt aan bankhelpdeskfraude en krijgt niets terug, oordeelt het Kifid. Zo werkt de truc en dit doet u ertegen.
Een klant van ASN die slachtoffer werd van bankhelpdeskfraude krijgt de schade van ruim 33.000 euro niet vergoed. Dat heeft het financiële klachteninstituut Kifid geoordeeld. De klant werd gebeld door iemand die zich voordeed als medewerker van de fraudedesk van "de Volksbank" en maakte uiteindelijk 33.500 euro over naar twee buitenlandse rekeningen.
De uitspraak laat zien wat er kan gebeuren als u de oplichter zelf laat meekijken en de betalingen zelf uitvoert. Voor bedrijven is dat een belangrijke les, want ook bij een zakelijke rekening bepaalt de manier waarop het geld de deur uitgaat vaak of u het terugkrijgt.
Wat er gebeurd is
Begin dit jaar werd een klant van ASN gebeld door een oplichter. De beller deed zich voor als medewerker van de fraudedesk van "de Volksbank" en vertelde dat er verdachte transacties op de bankrekening waren waargenomen.
Op verzoek van de oplichter installeerde de klant het programma AnyDesk. Daarmee kreeg de fraudeur op afstand toegang tot de computer van de klant. De klant installeerde ook de applicatie Deblock, die een betaalrekening combineert met een cryptowallet.
In totaal maakte de klant 33.500 euro over. Het geld ging naar een Belgische bankrekening en naar een Franse rekening bij Deblock.
Toen de klant doorhad dat hij was opgelicht, vroeg hij ASN de schade te vergoeden. De bank weigerde. De klant stapte daarna naar het Kifid.
ASN voerde twee argumenten aan:
- De klant komt niet in aanmerking voor de coulanceregeling voor slachtoffers van bankhelpdeskfraude. Het geld ging niet naar een "veilige rekening" bij de eigen bank, maar naar twee buitenlandse rekeningen.
- De klant installeerde op verzoek van de fraudeur AnyDesk, waardoor de oplichter toegang tot zijn computer kreeg.
Het Kifid koos de kant van de bank. Het instituut wijst erop dat de klant zelf de betalingen uitvoerde en de fraudeur toegang tot zijn computer gaf. Volgens het Kifid kwalificeren de betalingen juridisch als toegestane betalingstransacties. Het is niet komen vast te staan dat ASN haar zorgplicht heeft geschonden. Ook vindt het Kifid de weigering om een vergoeding uit de coulanceregeling toe te kennen niet onaanvaardbaar naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid. De vordering van de klant is afgewezen.
Hoe de truc werkt
Bankhelpdeskfraude draait om vertrouwen en tijdsdruk. De opzet is bijna altijd hetzelfde.
- Het telefoontje. U wordt gebeld door iemand die zegt te werken bij de fraudeafdeling van uw bank. Hij noemt een bekende bankstaat of naam en vertelt dat er verdachte transacties zijn gezien. Dat klinkt serieus, want u wordt juist gewaarschuwd voor fraude.
- De dreiging. Volgens de beller staat uw geld op het spel. U moet nu meewerken om het te beschermen. Wie denkt een ramp te voorkomen, stelt minder vragen.
- De hulp op afstand. De beller vraagt u een programma te installeren, in dit geval AnyDesk. Daarmee kan hij op uw scherm meekijken en uw computer bedienen. Hij presenteert dit als handige ondersteuning bij het "beveiligen" van uw rekening.
- De nieuwe app of rekening. In deze zaak moest de klant ook Deblock installeren. De oplichter laat u een rekening of wallet openen waar hij bij kan, of stuurt u naar een rekening die hij beheert.
- De overboeking. U moet uw geld naar een "veilige rekening" overmaken. Dat is een leugen. Het geld gaat naar rekeningen van de fraudeur, waarna het snel wordt doorgesluisd.
Een normaal mens trapt erin omdat alles klopt met wat hij verwacht. Banken waarschuwen echt voor fraude. De beller klinkt professioneel, kent soms uw naam en praat rustig en zelfverzekerd. Daarbij komt de angst om geld te verliezen. Onder die druk volgt u instructies op die u op een rustig moment nooit zou uitvoeren.
Wat het betekent voor bedrijven
Het nieuws gaat over een particuliere klant, maar dezelfde aanpak kan een organisatie raken. Denk aan een medewerker op de financiële administratie die wordt gebeld door iemand die zich voordoet als de bank. Of aan een ondernemer die zelf de betaalopdrachten klaarzet.
Wat er mis kan gaan:
- Geld dat weg is. De uitspraak laat zien dat een bank niet automatisch vergoedt. Als u de betalingen zelf uitvoert, gelden ze juridisch als toegestane betalingen. Een bedrijf kan dan met de schade blijven zitten.
- Toegang tot uw systemen. Met een programma voor hulp op afstand ziet de oplichter wat er op het scherm staat. Dat kunnen bankgegevens zijn, maar ook mails, klantlijsten of andere bedrijfsinformatie.
- Werk dat stilvalt. Een computer die moet worden onderzocht en schoongemaakt, ligt tijdelijk stil. Rekeningen moeten worden geblokkeerd en nieuwe toegang moet worden ingericht.
- Vertrouwen. Betaalt een bedrijf per ongeluk aan een fraudeur, dan merken leveranciers en klanten dat. Ook intern is het zwaar voor de collega die de betaling deed.
De zaak laat ook zien dat het achteraf bewijzen van de eigen goede trouw lastig is. Voorkomen is hier veel goedkoper dan proberen terug te krijgen.
Hoe u het herkent
Let op deze kenmerken bij een telefoontje van "de bank":
- De beller meldt zich ongevraagd en zegt dat er verdachte transacties zijn waargenomen.
- U wordt gevraagd direct te handelen, "anders is uw geld weg".
- U moet software installeren, zoals AnyDesk, zodat de beller kan meekijken of meebesturen. Een echte bankmedewerker vraagt dat niet.
- U moet een extra app downloaden of een nieuwe rekening of wallet openen, zoals in deze zaak Deblock.
- U moet geld overmaken naar een "veilige rekening", zeker als die rekening niet van uw eigen bank is of in het buitenland staat.
- De beller wil dat u het gesprek niet onderbreekt en geen collega's of anderen erbij haalt.
Eén van deze signalen is al reden om op te hangen.
Wat u eraan doet
Voor medewerkers
- Hang op als iemand beweert van de bank te zijn en u vraagt software te installeren of geld over te maken.
- Bel daarna zelf de bank, via het nummer dat u al heeft, bijvoorbeeld van uw bankpas of de officiële website. Bel niet terug naar het nummer dat de beller opgaf.
- Installeer nooit een programma voor hulp op afstand op verzoek van een beller. Heeft u dat toch gedaan, verbreek dan de internetverbinding en meld het direct bij uw IT-beheerder of IT-dienstverlener.
- Maak geen geld over naar een rekening die u niet kent, ook niet als die "veilig" heet.
- Meld een vermoeden van fraude direct bij de bank, ook als u twijfelt. Hoe eerder de bank het weet, hoe groter de kans dat een betaling nog kan worden tegengehouden.
Voor de organisatie
- Spreek af dat uw bank nooit via een telefoontje vraagt om software te installeren of geld te verplaatsen. Leg dit vast in een korte werkinstructie.
- Beperk wie software mag installeren. Zonder beheerrechten kan een medewerker AnyDesk niet zomaar plaatsen.
- Laat betalingen boven een bepaald bedrag door twee personen goedkeuren.
- Zorg dat medewerkers weten wie ze moeten bellen bij twijfel, en dat ze die twijfel zonder schaamte mogen melden.
- Stel limieten in voor betalingen via internetbankieren en leg het nummer van de bankhelpdesk vast waar iedereen het kan vinden.
- Bespreek incidenten openlijk. Wie een fout meldt zonder schuldgevoel, helpt de rest van het team.
Hoe Lumyo Awareness helpt
Bij Lumyo Awareness bootsen we dit soort aanvallen na in een phishingsimulatie, zodat uw medewerkers de truc voor het eerst in een veilige situatie tegenkomen. In een awarenesstraining leren ze daarna de signalen herkennen, zoals een beller die software wil laten installeren, en weten ze precies wat ze dan doen. IT-dienstverleners en MSPs kunnen Lumyo als partner doorverkopen of voor hun klanten beheren.